Bij een gesloten hoeve in Michelbeke, gelegen in de Zwalmvallei tussen Brakel en Zwalm, herstelden we samen met vzw Pomona Puur Aerde een historische hoogstamboomgaard.
De site vindt haar oorsprong in de achttiende eeuw en werd in 1933 herbouwd als breedhuis. Vandaag vormt ze een landschappelijk en erfgoedkundig waardevolle plek die opnieuw actief wordt beheerd.
De boerderij en omliggende landerijen maken deel uit van een coöperatieve bioboerderij. De initiatiefnemers contacteerden ons met een concrete vraag: hoe kan het landschap rond het bedrijf worden opgewaardeerd én tegelijk een meerwaarde betekenen voor hun landbouwactiviteiten?
Samen werd ingezet op een betere waterhuishouding, nieuwe landschappelijke aanplantingen zoals hagen en houtkanten, én het herstel van de oude hoogstamboomgaard waarvan nog enkele markante oude fruitbomen bewaard waren gebleven.
Het herstel van de boomgaard verloopt in twee fasen.
In de eerste fase vond de heraanplant plaats, met maar liefst 35 nieuwe fruitbomen. Het gaat om oude en streekeigen rassen, zorgvuldig geselecteerd voor hun uiteenlopende toepassingen: van bewaar- en moesappels tot tafelperen, confituur- en ciderfruit, aangevuld met noten- en bessenvariëteiten. Wie kent nog de Kattekop? Een appel die net over de taalgrens, in Saint-Sauveur, ontstond en vroeger vaak in de Vlaamse Ardennen werd aangeplant. Ook de Berglander en Jefkenspeer, twee rassen uit de Dendervallei, waren ooit kenmerkend voor onze boomgaarden. En wie heeft nog een Pastoorspeer, Ossekop of Dubbele kwets staan? Stuk voor stuk rustieke, traditionele boomgaardrassen die hier opnieuw een plek hebben gekregen.
In een tweede fase worden de restanten van de oorspronkelijke boomgaard aangepakt. Omdat deze bomen lange tijd niet beheerd werden, voert een ploeg erkende boomdeskundigen een zorgvuldige herstelsnoei uit. Zo kunnen deze oude fruitbomen nog zo lang mogelijk behouden blijven.
Ook de oude linde langs de straat, een historische kapelboom, krijgt de nodige aandacht en verzorging.
Met dit project krijgt een waardevolle erfgoedsite opnieuw een actieve rol binnen het landbouwlandschap. Door het herstel van de hoogstamboomgaard en de landschappelijke ingrepen wordt niet alleen het verleden bewaard, maar ook gebouwd aan een duurzame toekomst voor de site.
In een volgende fase wordt de waterhuishouding verder onderzocht. Daarbij wordt ingezet op het vertragen en vasthouden van water in het landschap, zodat piekafvoer wordt beperkt en water langer beschikbaar blijft voor bodem, natuur en landbouw.
