Hitte en droogte: zo help je jonge bomen en struiken de zomer door - Regionaal Landschap Vlaamse Ardennen tot Dender

Water geven bij droogte

Bomen en struiken die recent zijn aangeplant, hebben nog geen uitgebreid wortelstelsel. Daardoor kunnen ze tijdens droge periodes moeilijker water uit diepere bodemlagen halen. Vooral tijdens de eerste jaren na aanplant is het belangrijk om hen goed in de gaten te houden.

Wanneer moet je water geven?

Blijft het in het voorjaar drie tot vier weken vrijwel droog, dan kan water geven noodzakelijk zijn. Ook tijdens een langdurige droge periode in de zomer gelden dezelfde richtlijnen.

Of een plant extra water nodig heeft, hangt onder meer af van het bodemtype. Zandgrond droogt bijvoorbeeld sneller uit dan leem- of kleigrond. Controleer daarom eerst de bodem. Maak op enige afstand van de stam een klein putje. Is de grond ook enkele centimeters diep droog en korrelig, dan is het tijd om water te geven.

Slappe of verkleurende bladeren kunnen eveneens wijzen op droogtestress. Wacht bij jonge aanplant liever niet tot de bladeren volledig verdrogen of afvallen.

Hoeveel water geef je?

Geef liever één keer een ruime hoeveelheid water dan dagelijks een klein beetje. Bij kleine hoeveelheden blijft het water vooral aan de oppervlakte. Een grotere watergift dringt dieper in de bodem en stimuleert de wortels om verder naar beneden te groeien.

Geef jonge bomen tijdens langdurige droogte twee tot drie keer per week tien liter water.
Een gietrand helpt om het water op de juiste plaats te houden. Zo’n rand kan eenvoudig bestaan uit een laag aarden walletje rond de boom. Ook een boom of struik die in een kleine, ondiepe kom staat, kan het water gemakkelijker opnemen.

Ook hagen, houtkanten en ander klein plantgoed kunnen tijdens het eerste jaar na aanplant extra water nodig hebben. Zorg ervoor dat het water voldoende diep in de bodem dringt en de volledige wortelzone bereikt.

Eenmaal je tijdens een droge periode begint te gieten, is het belangrijk om dat ritme aan te houden tot er opnieuw voldoende regen valt. Een korte bui is meestal niet genoeg. Het regenwater moet de tijd krijgen om diep in de bodem te dringen.

Zo geef je water op de juiste manier

Geef bij voorkeur ’s avonds of vroeg in de ochtend, wanneer er minder water verdampt. Gebruik indien mogelijk regenwater en laat het langzaam in de bodem trekken.

Wat met bosplantsoen?

Een grotere aanplant met bosplantsoen water geven is vaak moeilijk en soms zelfs onbegonnen werk. Daarom plant je bosplantsoen bij voorkeur in het najaar of de winter. De bodem is dan doorgaans vochtiger en de planten krijgen meer tijd om wortels te vormen voor de zomer begint.

Staat het bosplantsoen in een tuin of op een goed bereikbare locatie, dan kan water geven wel haalbaar zijn. Ook hier geldt: geef liever minder vaak een ruime hoeveelheid dan dagelijks een klein beetje.

Houd vocht vast met een mulchlaag

Een mulchlaag helpt voorkomen dat de bodem snel uitdroogt. Je kan daarvoor bijvoorbeeld gerijpte compost, goed verteerde stalmest, houtsnippers of ander geschikt organisch materiaal gebruiken.

Breng de mulch aan rond de boom of struik, maar niet rechtstreeks tegen de stam. Materiaal dat permanent tegen de stam blijft liggen, kan schade veroorzaken.

Een mulchlaag beperkt de verdamping, houdt de bodemtemperatuur stabieler en verbetert op termijn de bodemstructuur. Bovendien krijgt ook het bodemleven er een duwtje door.

Maaien rond jonge bomen en struiken

Grassen en kruiden rond jonge bomen en struiken worden vaak gezien als concurrenten voor water, licht en voedingsstoffen. Toch is kort maaien niet altijd de beste oplossing. Zeker tijdens droge periodes kan de omliggende vegetatie ook voordelen bieden.

Moet je jonge aanplant vrijstellen?

Vrijstellen betekent dat je grassen en kruiden rond een jonge boom of struik verwijdert of kort maait. Dat kan nuttig zijn wanneer jonge planten volledig dreigen te worden overwoekerd door bijvoorbeeld bramen, haagwinde of zeer dichte vegetatie.

In de meeste gevallen is het echter niet nodig om alles kort te maaien. Maaien kost veel tijd en energie en jonge plantjes raken daarbij gemakkelijk beschadigd.

Zorg er vooral voor dat de jonge boom of struik boven de omliggende vegetatie blijft uitsteken en voldoende licht en lucht krijgt.

Waarom langer gras helpt bij droogte

Tijdens droge periodes bieden langere grassen en kruiden bescherming. Ze beschaduwen de bodem, beperken de verdamping en houden ochtenddauw langer vast. Daardoor blijft het beschikbare vocht langer in de bodem.

Maai gras en andere kruiden rond jonge bomen en struiken tijdens droogte daarom niet te kort. Alleen wanneer de aanplant volledig wordt overwoekerd, is het zinvol om plaatselijk en voorzichtig in te grijpen.

In vochtige periodes kan het wel nuttig zijn om sterk concurrerende planten rond de aanplant wat terug te zetten.

Voorkom maaischade

Maaischade is een van de belangrijkste problemen bij jonge bomen. Een bosmaaier of grasmaaier kan de schors en de onderliggende bast beschadigen. Daardoor wordt het transport van water en voedingsstoffen verstoord en kan de boom uiteindelijk afsterven.

Gebruik daarom nooit een bosmaaier met maaidraad vlak bij bomen of struiken. Moet je toch maaien, gebruik dan geschikt materiaal en houd voldoende afstand van de stam.

Een eenvoudige en veilige oplossing is om een ruime zone rond de boom ongemaaid te laten. Ook een korfje of enkele opvallende paaltjes kunnen helpen om de jonge aanplant beter zichtbaar en beschermd te maken.

Snoeien alleen als laatste redmiddel

Wanneer een jonge boom ondanks voldoende water ernstig dreigt uit te drogen, kan beperkte extra snoei in uitzonderlijke gevallen helpen. Minder bladmassa betekent immers minder verdamping.

Snoei echter niet zomaar tijdens een hittegolf. Snoeien veroorzaakt wonden en kan een verzwakte boom extra belasten. Beschouw het daarom als een laatste redmiddel en vraag bij waardevolle of grotere bomen advies aan een deskundige.

Met voldoende aandacht voor de bodem, een doordachte watergift en aangepast maaibeheer geef je jonge bomen en struiken de beste kans om een droge zomer goed door te komen.