Vier gemeenten stappen mee in vervolgtraject rond houtig erfgoed - Regionaal Landschap Vlaamse Ardennen tot Dender

Een jaar later leeft het werk rond houtig erfgoed volop verder

Een jaar geleden ondertekenden negen gemeenten samen met Regionaal Landschap Vlaamse Ardennen tot Dender een charter voor houtig erfgoed. Daarmee engageerden ze zich om erfgoedbomen, houtkanten, hagen en andere waardevolle landschapselementen mee te nemen in hun toekomstig beleid. Vandaag is duidelijk dat die zorg niet is stilgevallen. Integendeel: de opgebouwde kennis krijgt verder vorm in nieuwe inventarisaties, concrete herstelprojecten, adviestrajecten en terreinrealisaties in de regio.

Met het LEADER-project erleden – relaas van levend erfgoed werden tussen 2023 en 2025 in negen gemeenten 770 erfgoedbomen, houtkanten, hagen, kapelbomen en andere waardevolle houtige landschapselementen geïnventariseerd of geactualiseerd. Die kennis vormt een belangrijke basis voor verdere ontsluiting via de inventaris van het Agentschap Onroerend Erfgoed, maar vooral ook voor verdere zorg en gerichte acties op het terrein. Zoals erfgoedmedewerker Annelies Schepens het zegt: je kan pas goed zorg dragen voor landschappelijk erfgoed als je weet wat er staat, waar het staat en waarom het waardevol is.

Nieuwe inventarisatietrajecten in vier gemeenten

Na de charterondertekening krijgt ook de inventarisatie van houtig erfgoed een vervolg. Ondersteund door het Landschapspark Vlaamse Ardennen werken we de komende twee jaar aan een nieuw inventarisatiepakket voor Oudenaarde, Horebeke en Kluisbergen. Ook Oosterzele kiest voor een gelijkaardig traject op maat. Zo bouwen vier bijkomende gemeenten verder aan een actuele en onderbouwde inventaris van hun houtig erfgoed, als basis voor lokaal beleid en voor gerichte herstelacties en subsidiemogelijkheden.

Voor burgemeester John Adam van Oudenaarde is zo’n inventaris geen doel op zich, maar een werkinstrument. Ze helpt gemeenten om waardevolle bomen en andere houtige relicten beter te herkennen, doordachter mee te nemen in hun beleid en gerichter in te zetten op beheer en herstel.

Bekijk hier het interview met onze coördinator Ruben op AVS

Reportage AVS

Van inventaris naar actie op het terrein

Het werk rond houtig erfgoed stopt niet bij inventarisatie. De opgebouwde kennis krijgt intussen ook een vervolg op het terrein, in de zorg voor waardevolle bomen en landschapselementen, in herstelmaatregelen, aanplantingen en inrichtingsprojecten met aandacht voor historische structuren en bijzondere soorten en gebruiken.

Dat is ook zichtbaar in concrete projecten in de regio. In Geraardsbergen kreeg een monumentale paardekastanje een bijzondere verzorgingsbeurt met innovatieve technieken die de gezondheid, veiligheid en ecologische waarde van de boom versterken. In Michelbeke en Gavere werden historische hoogstamboomgaarden nieuw leven ingeblazen. In Strijpen worden de relicten van een pastorietuin opnieuw zichtbaar gemaakt en werken we aan een inrichting die de historische structuur van de plek herstelt en beleefbaar maakt. Zo krijgt houtig erfgoed niet alleen een plaats in inventarissen, maar ook opnieuw betekenis in het landschap van vandaag.

Samenwerking maakt het verschil

Voor de zorg voor houtig erfgoed werken we nauw samen met onder meer het Landschapspark Vlaamse Ardennen, de Provincie Oost-Vlaanderen, de Bosgroep, Natuurpunt, lokale besturen, vrijwilligers en inwoners. Die samenwerking maakt het mogelijk om kennis op te bouwen, expertise te bundelen en tegelijk het lokale draagvlak te versterken. Ook in de nieuwe inventarisatietrajecten blijft die betrokkenheid belangrijk. Door samen met vrijwilligers en inwoners te inventariseren, kennis te delen en publieksactiviteiten op te zetten, groeit niet alleen de kennis over houtig erfgoed, maar ook de zorg en waardering ervoor in de gemeenten zelf.

De wisselwerking tussen terreinervaring, beleidskennis en samenwerking is dan ook een echte sterkte. Binnen een regionaal landschap komen verschillende expertises samen: van inventarisatie en historisch onderzoek tot boomtechnisch advies, landschapsbeheer en publiekswerking. Zo blijft houtig erfgoed geen verhaal op papier, maar iets waar we samen met gemeenten, eigenaars en partners echt mee aan de slag gaan. Gemeenten kunnen ook bij ons terecht met vragen over het beheer en het beleid van landschappelijk erfgoed, onder meer binnen onze rol in de IOED.

Ook nieuwe sporen dienen zich aan

Naast deze vervolgtrajecten wordt ook al vooruitgekeken. Zo zijn we partner in een nieuw provinciaal traject rond fruitig erfgoed, met aandacht voor historische fruitrassen. Daarnaast loopt ook de samenwerking met de Provincie Oost-Vlaanderen rond het entenproject verder. Vanuit genetisch materiaal van oude erfgoedbomen worden jonge bomen opgekweekt en opnieuw aangeplant op betekenisvolle locaties in de regio.

Erfgoedbomen vertellen iets over hoe ons landschap gegroeid is, maar ze kunnen ook richting geven aan hoe we dat landschap vandaag beheren en morgen verder vormgeven. Precies daarom blijven we daar samen met gemeenten en partners op inzetten.