Knotbomen en hun onderhoud - Regionaal Landschap Vlaamse Ardennen tot Dender

Knotbomen: levend erfgoed met vele voordelen

Knotbomen zijn typische kleine landschapselementen die mee vorm geven aan het landelijk karakter van de Vlaamse Ardennen. Ze getuigen van een eeuwenoude wisselwerking tussen mens en natuur. Door een boom periodiek en op een specifieke manier te snoeien beschik je over een hernieuwbare houtleverancier.

Niet alleen de mensen houden van knotbomen, ook de natuur is er dol op. Op de stam en in de knoest ontstaan door het inrotten vele holten die ervoor zorgen dat de knotboom nest- en schuilgelegenheid biedt aan heel wat vogels, vleermuizen, knaagdieren en insecten. In de herfst verzamelen zich bladeren op de knot die er verteren, en zo kunnen varens, mossen en zwammen er ontkiemen. In oudere knotbomen groeien zelfs heuse struiken zoals de vlier of de lijsterbes.

Een knotboom wordt afhankelijk van de boomsoort elke zes tot tien jaar geknot, anders kan de stam openscheuren en in het slechtste geval zelfs afsterven. De knotcyclus, de periode tussen twee snoeibeurten, is afhankelijk van het doel (natuurwaarde of gebruikshout) en van de boomsoort (snel- of traaggroeiend). Ideaal is een goeie balans tussen ecologie en houtopbrengst. Voor knotwilgen en –populieren is een cyclus van 5 jaar optimaal, 7 jaar voor knotelzen en -essen en 9 jaar voor knoteiken en –haagbeuken.

Het knotten van je bomen kan je zelf doen, of je kan dit arbeidsintensieve werkje laten uitvoeren via het knotteam, of je kan je inschrijven voor onze jaarlijkse groepsaankoop machinaal knotten. Heb je zelf geen knotbomen maar ben je wel geïnteresseerd om bomen te knotten in ruil voor het hout? Dan kan je aansluiten bij een bestaand knotteam.

Zelf je bomen knotten

Het beheer van knotbomen is een noodzakelijke klus. Als het onderhoud uitblijft, zal uiteindelijk een tak uitbreken en kan de boom daarbij openscheuren. Je kan zeker zelf aan de slag als je rekening houdt met enkele veiligheidsvoorschriften en over voldoende kennis beschikt over knotbomen en de technieken om ze te knotten.

Ga je zelf aan de slag? Dan helpen dit filmpje en deze beheerfiche je zeker op weg.

Heb je hout in de aanbieding?

Vul dan een aanvraag in voor jouw knotboom, houtkant of hakhoutbosje op www.goedgeknot.be . Wij brengen je in contact met een knotter. Jullie spreken af wanneer er geknot wordt, hoe de knotter je terrein betreedt en waar de takkenhopen voor het snoeihout komen. De knotter krijgt het brandhout (dikke takken) en stapelt het snoeihout (dunne takken die hij niet kan gebruiken) op. Als eigenaar sta je in voor de verwerking van het kleine takafval. Dit kan bijvoorbeeld door deze te verwerken in een takkenmuur, vlechtwand,... of ze te verhakselen.

Ben je op zoek naar hout?

Wil je vrijwillig knotter worden? Dan is onze opleiding verplicht. Enkel na het volgen van deze tweedaagse opleiding kan je aansluiten bij een knotteam en ben je via ons verzekerd tijdens het knotten en de verplaatsing erheen.

Op de pagina Goed Geknot in 10 vragen en antwoorden kan je meer lezen over hoe je als vrijwilliger kan aansluiten bij Goed Geknot. Je vindt er ook meer info over de opleiding.

Groepsaankoop machinaal knotten

Ook in de winter 2026-2027 organiseren we opnieuw een groepsaankoop voor machinaal knotten.
De oproep geldt voor particulieren, landbouwers, gemeentebesturen en andere overheden in ons werkingsgebied. Vereiste is dat je minstens 10 knotbomen per locatie hebt, bereikbaar met een rupskraan en laatst geknot tussen 2010 en 2018.

Wij nemen jouw bomen, na goedkeuring, op in het bestek, zoeken een uitvoerder, doen een terreinbezoek en begeleiden de werken. De takken worden afgeknipt, verhakseld en afgevoerd, de stompen netjes afwerkt. Jij meldt jouw bomen aan tegen 15 juli 2026 en zorgt dat het terrein toegankelijk is voor een kraan en tractor met hakselaar.

Na prijsopmaak beslis jij of je meedoet. We werken altijd met een all-in formule: al het hout wordt verhakseld en als biomassa verkocht. Zo kunnen we de prijs drukken. Reken voor een standaard boom op 60 à 85 euro, btw inbegrepen.

Interesse? Mail naar info@rlvad.be

Machinaal knotten, is daar wel nood aan?

In het landschapsbeheer van kleine landschapselementen staan we voor een grote uitdaging: hoe blijven we de uitvoering van snoei- en knotbeheer haalbaar, uitvoerbaar en betaalbaar houden? RLVAD wil na een eerste succes ook volgende winter inzetten op opgeschaald machinaal beheer van knotbomen.

Machinaal beheer zeg je? een kraan op mijn erf?

Inderdaad, we komen af met zwaar materiaal: een kraan op rubberen rupsbanden knipt de takken af ruim boven de knot en legt ze in één beweging op hopen. Daarna worden de volledige takken automatisch verhakseld. En tot slot worden de resterende stompen keurig tot net boven de knot afgewerkt met de kettingzaag. Voor je het weet is je bomenrij geknot en zijn de takken opgeruimd. Je hoeft enkel nog correct te betalen.

Waarom niet gratis?

Kon dat maar! Maar het landschap onderhouden, dat kost nu eenmaal geld. Wij doen er alles aan om de prijs zo laag mogelijk blijft, op voorwaarde dat de werken juist gebeuren. We werken enkel met vakmensen die proper en volgens de juiste afspraken werken. De gemiddelde prijs per knotboom komt op 60 à 85 euro per boom (inclusief 6% btw). Of we deze aantrekkelijke prijs opnieuw halen, is moeilijk voorspelbaar door de inflatie en dure energie.

Jouw bomen, door ons geknot?

Dat kan. Je tekent in en we komen jouw bomen bekijken. Als ze opneembaar zijn, doen wij de rest. Na de prijsbepaling beslis je of je meedoet.

Wat? Jouw bomen geknot met een kraan tegen een scherpe prijs
Waar? In de 20 gemeenten van het werkingsgebied van RLVAD
Hoeveel bomen? Vanaf 10 knotbomen
Welke bomen? Knotbomen die na 2018 niet meer geknot werden
Voor wie? Gemeentebesturen, andere overheden, landbouwers en particulieren
Wat doen we voor jou?
- jouw bomen, na goedkeuring, opnemen in een bestek
- uitvoerder met de scherpste prijs zoeken
- voorbereidend terreinbezoek doen met uitvoerder
- afrekening maken en eventuele gemeentesubsidies voor jou aanvragen
Wat doe jij?
Zorgen dat het terrein toegankelijk is voor kraan en hakselaar